ანგარიში ნახშირბადის სასაზღვრო რეგულირების მექანიზმის საქართველოს ეკონომიკაზე გავლენის შესახებ რეკომენდაციას უწევს ბიზნესის მხარდაჭერას დაბალნახშირბადიანი და ენერგოეფექტური ტექნოლოგიების დასანერგად

ევროკავშირმა და გაეროს განვითარების პროგრამამ გამოაქვეყნეს შეფასება „ნახშირბადის სასაზღვრო რეგულირების მექანიზმის გავლენა (CBAM) საქართველოს ეკონომიკაზე“. ეს შეფასება იკვლევს ევროკავშირის ნახშირბადის სასაზღვრო რეგულირების მექანიზმის (CBAM) პოტენციურ ეკონომიკურ შედეგებს საქართველოსთვის; ეს მექანიზმი ბაზარზე წვდომას და კონკურენტუნარიანობას სათბურის აირების ემისიების მაჩვენებელთან აკავშირებს.

„ნახშირბადის სასაზღვრო რეგულირების მექანიზმი წარმოადგენს მნიშვნელოვან ცვლილებას გლობალურ სავაჭრო გარემოში, რადგან ის ბაზარზე წვდომას და კონკურენტუნარიანობას სათბურის აირების ემისიების მაჩვენებელთან აკავშირებს. ვინაიდან ევროკავშირის კლიმატის პოლიტიკა თანდათანობით უფრო დიდ გავლენას ახდენს საერთაშორისო ვაჭრობის წესების ჩამოყალიბებაზე, ევროპულ ბაზარზე ნახშირბადინტენსიური პროდუქტების ექსპორტიორი ქვეყნები აუცილებლად უნდა მოერგონ ანგარიშგების ახალ მოთხოვნებს, შესაბამისობის ვალდებულებებს და ხარჯების სტრუქტურებს“, ნათქვამია შეფასების აღწერილობით ნაწილში. „საქართველოსთვის ნახშირბადის სასაზღვრო რეგულირების მექანიზმი ერთდროულად წარმოადგენს როგორც გამოწვევას, ისე შესაძლებლობას. მიუხედავად იმისა, რომ მისი დაუყოვნებელი მიკროეკონომიკური ეფექტები, სავარაუდოდ, შეზღუდული იქნება, ეს მექანიზმი დაბალნახშირბადიან პროდუქციასა და მდგრად ვაჭრობაზე უფრო ფართო გადასვლას მოასწავებს“.

საქართველოში განისაზღვრა ნახშირბადის სასაზღვრო რეგულირების მექანიზმით მოცული პროდუქტების ოთხი ჯგუფი: რკინა და ფოლადი, ალუმინი, სასუქები და ცემენტი. თუმცა, ვინაიდან საქართველოდან ევროკავშირში ცემენტის, წყალბადისა და ელექტროენერგიის ექსპორტის მოცულობა უმნიშვნელოა, ძირითადი დასკვნების მიხედვით, შეფასებაში უპირატესად განხილულია სასუქები, რკინა და ფოლადი, და ალუმინი. სასუქები ყველაზე დაუცველი სექტორია, რაც ასახავს საქართველოს ძლიერ შედარებით უპირატესობას და ექსპორტის მნიშვნელოვან ორიენტაციას ევროკავშირის ბაზრებისკენ. რკინისა და ფოლადის ექსპორტი მზარდი რისკის წინაშე დგას, რადგან წარმოების მზარდი წილი ევროკავშირისთვისაა განკუთვნილი. ალუმინის ექსპორტი ამჟამად შედარებით შეზღუდული რისკის წინაშე დგას ევროპის ბაზარზე მისი დაბალი საექსპორტო მოცულობის გამო. 

„სავარაუდოდ, მოკლევადიან პერსპექტივაში ზოგადი მაკროეკონომიკური გავლენა მოკრძალებული იქნება, რაც იმას ნიშნავს, რომ 2026 წელს ექსპორტი სავარაუდოდ დაახლოებით 10 მილიონი აშშ დოლარით შემცირდება, ხოლო მშპ-ზე პროგნოზირებული ზემოქმედება – 0.02%-ზე ნაკლებით“, – ნათქვამია კვლევაში.

საქართველოს მზადყოფნის გასაძლიერებლად და კონკურენტუნარიანობის შესანარჩუნებლად განვითარებად საერთაშორისო ბაზრებზე, ანგარიში რეკომენდაციას უწევს სათბურის გაზების ემისიების ეროვნული მონიტორინგის, ანგარიშგებისა და ვერიფიკაციის (MRV) სისტემის შექმნას, ბიზნესის მხარდაჭერას დაბალნახშირბადიანი და ენერგოეფექტური ტექნოლოგიების დანერგვაში და ცნობიერების, ტექნიკური ცოდნისა და შესაბამისობის პოტენციალის გაზრდას კომპანიებში, რომლებზეც გავლენას ახდენს აღნიშნული პროცესი.

გარდა ამისა, ანგარიში რეკომენდაციას უწევს თანამშრომლობის გაუმჯობესებას სამთავრობო უწყებებსა და კერძო სექტორს შორის შეუფერხებელი გადასვლის ხელშეწყობის მიზნით.

„მიუხედავად იმისა, რომ CBAM-ის მოკლევადიანი ეკონომიკური ეფექტები, სავარაუდოდ, შეზღუდული დარჩება, პროაქტიული ადაპტაცია აუცილებელი იქნება ექსპორტის კონკურენტუნარიანობის უზრუნველსაყოფად, მწვანე ინვესტიციების მოსაზიდად და ქართული ინდუსტრიების წარმატებული პოზიციონირებისთვის სწრაფად ცვალებად გლობალურ ეკონომიკაში“, – აღნიშნულია ანგარიშში.

ეს პუბლიკაცია, რომელიც ასევე ხელმისაწვდომია ქართულ ენაზე, მომზადებულია ქართული ორგანიზაციის, PMCG-ის მიერ, ევროკავშირისა და UNDP-ის მხარდაჭერით. 

დამატებითი ინფორმაცია

პუბლიკაცია